2026 şimdiden ilk festivallerini devirdi bile! Sundance, Rotterdam, Clermont-Ferrand, Trömsö, Dhaka bitti de Berlin başlıyor! O arada benim aklıma ne düştü: Ta ne zamandır şöyle rahat rahat yazayım diye ertelediğim bir 2025 festival izlenimi yazısını Berlinale öncesine sıkıştırıverdim. Adını yapıldığı bölgeden ve o bölgenin mitolojisinde vahşi hayvanların koruyucusu sayılan tanrıçadan alan, Dali Svaneti Uluslararası Film Festivali.
Herkesi gözü kulağı Berlin’deki EFM - Avrupa Film Pazarı’na çevrilmiş, koca başkentin neredeyse her bir salonunda filmler gösterilmek üzereyken, Gürcistan’ın Svaneti bölgesinde, bulutların üzerinde masal gibi bir festivalin anıları hala içimi ısıtıyor. Dali Svaneti Uluslararası Film Festivali Dr. Who’nun Tardis’i misali içi dışından büyük bir etkinlik! Ayrıca, bulutların üzerinde derken abartı yok, festivalin düzenlendiği Mestia, ormanlarla kaplı dağların arasına kurulu. 9. ve 12. yüzyıllar arasında inşa edilmiş kule şeklinde evlerden oluşan benzersiz bir mimariye sahip. Svaneti bölgesinde 3500 kadar kule varmış. Bunlara Svanuri Köşk diyorlar. Dünya gözüyle mutlaka görülmesi gereken yapılar!
Mestia’nın Seti Meydanı’na kurulan açıkhava sahnesiyle, kulelerin arasında, geleneksel mimariye uyumlu yapılmış, önündeki bahçeden manzaranın tadının çıkarılabildiği sinema ve tiyatro salonuyla, ana cadde üzerinde bölgede çekilen Dede filminin sürekli gösterildiği pub - sinemasıyla burası masal değil de nedir? Üstelik Mestia’ya gelmek için ya büyük metal bir kuşun içinde vadilerden süzülmeyi ya da bitmek bilmeyen yağmurların yıprattığı dağ yollarından kıvrıla kıvrıla gitmeyi göze alacaksınız! Tam da bu nedenle festival Temmuz ayında düzenleniyor, ama 2025’te Eylül ayında düzenlenmesi gerekti. Son yılların en yağışlı sonbaharı başlayınca gösterimler Leo Pilpani Tiyatrosu’nda yapıldı. Ama bu yılki festival yine Temmuz ayının sıcak ve kuru havasında düzenlenecek.
Festivalin uzun metraj film programı Gürcü klasikleriyle yeni çarpıcı yapımlar arasında bir denge kurmuştu. Eldar Shenghelaia’nın Beyaz Karavan’ı ile açılış, Mavi Dağlar’ı ile kapanış yaptı. Zamansız kaybettiğimiz Zaza Urushadze’nin Üç Ev filmi onun anısına gösterildi. Yılın en çarpıcı yapımlarından Oliver Laxe’ın Sırat’ı da programda yer aldı.
Ana ekseni halka açık gösterim ve masterclasslar ile post-prodüksiyon aşamasındaki kısa Gürcistan yapımları yarışmasından oluşan Dali Svaneti Film Festivali’nin kurucusu ve düzenleyicilerinin başında gelen kişi Mariam Khatchvani. 2009 yapımı kısa filmi Dinola Clermont-Ferrand başta olmak üzere tam 300 festivale seçildi, Avrupa Film Ödülleri’ne aday gösterildi. 2017 yılında Karlovy Vary Film Festivali Batının Doğusu bölümünde mansiyona değer görülen Dede adlı ilk uzun metrajlı filmiyle başka birçok önemli ödül kazandı. Erivan Altın Kayısı Film Festivali’nde FIPRESCI Ödülü, Montpellier Akdeniz Filmleri Festivali’nde İzleyici Ödülü, Asya Pasifik Ödülleri’nde UNESCO Ödülü aldı... 2017 Malatya Film Festivali’nde yarışmaya seçtiğimiz Dede’nin gösterimi için Mariam Bakacho Khatchvani ve eşi de Malatya’ya konuk olmuştu. Mariam, çayları ve kekleri nefis bir pub-cinemada Dede’nin gösterimini yapmaya devam ediyor.
DALİ KÜLTÜRÜNÜ CANLANDIRAN KADIN
Khatchvani bu yıl da The Men’s Land adlı kısa belgeselinin dünya prömiyerini Visions du Réel’de yaptıktan sonra Saraybosna Film Festivali’nde En İyi Kısa Belgesel seçilip Saraybosna’nın Kalbi’ni kazandı. Mestia’ya iki saat mesafede bir kültürel miras alanı olan ve tarihi kulelerden oluşan Ushguli’de doğup büyüyen Khatchvani bu erkek egemen bölgede Dali kültünü canlandıran kadınlardan biri. Uluslararası alandaki ilişkileri sayesinde birçok sinemacı, festivalci, küratör ve eleştirmeni davet edip bölgeye ve genç Gürcü sinemacılara yararlı olacak bir etkinlik düzenliyor. Yerel yönetici ve işletmecilerin katkısı da alkışlanacak düzeyde. Önemli bir destek de Gürcistan’ın uluslararası alanda büyük ödüller kazanan, başrolünü İlyas Salman’ın üstlendiği Mısır Adası filmi Yabancı Dilde En İyi Film adayı olan George Ovashvili’den geldi. Hem kariyerini başından itibaren film film anlattığı bir masterclass verdi hem konuklara ev sahipliği yaptı. Ovashvili’nin çevre kirliliği üzerine yaptığı kampanya kısa filmi Burası Sizin Eviniz, ormanda kamp yaparken ardında çöplerini bırakanları esprili ve etkili bir dille eleştiriyordu.
Festivalde Avrupa film endüstrisinin önde gelen isimlerinin masterclassları vardı. Film Republic şirketinin satış şefi ve Sheffield Doc başta olmak üzere festivallerde görev alan Xavier - Henry Rashid filmlerin global stratejileri üzerine bir konuşma yaptı.
Locarno Film Festivali Open Doors program ekibinde yer alan, Cenevre Üniversitesi’nde ders veren, birçok belgeselin yapımcılığını üstlenen Delphine Jeanneret, Rotterdam ve Locarno film festivallerinde programcılık yapan, birçok kısa film çeken ve yapımcı olarak Ognjen Glavonic’in Yük adlı uzun metrajlı başarılı filmi dahil birçok yapıma imza atan Stefan Ivancic; gazeteci, film küratörü ve İsviçre’deki Fellini Vakfı’nın kurucusu Federico Grandesso moderatörlüğünde Avrupa festivalleri ve küratörlük üzerine bir masterclass gerçekleştirdi. Yıllarca Vilnius Film Festivali’ni yapan, artık Tallin Black Nights Film Festivali’nde çalışan Edvinas Puksta, sinemada yeni isimler keşfetmenin önemine değinerek festival programlama üzerine konuştu. Beijing Film Akademisi’nden ve Beijing Film Festivali’nin de seçicilerinden Li Ran, Çin’in bu önemli kurumları hakkında bir konferans verdi.
Bu yılki Dali Svaneti Uluslararası Film Festivali 20-27 Temmuz tarihleri arasında düzenlenecek. Bir yandan ücretsiz film gösterimleri ve İngilizce masterclasslar, bir yandan gastronomi dahil kültür turizmi ve görkemli bir doğada yürüyüşler ilginizi çekerse Mestia’da birçok otel var!
