CLAIRE & ANTHO: GÖLGELER ANILARI GÖRÜNÜR KILMANIN EN DOĞRU YOLU
Fransa’dan Claire & Antho’nun ‘Souvenirs’ adlı gösterisi, 21. Bursa Karagöz Kukla ve Gölge Oyunları Festivali’nin en dikkat çekici uluslararası yapımlarından. Sanatatak’a konuşan Claire & Antho: “Aile hikayeleri, dostluklar ve aşk bizim için en güçlü ilham kaynakları.”
21. Uluslararası Bursa Karagöz Kukla ve Gölge Oyunları Festivali, bu yıl da Bursa’yı dünyanın dört bir yanından gelen sanatçıların buluştuğu büyülü bir sahneye dönüştürüyor. 14–23 Kasım tarihleri boyunca şehrin sokakları, salonları ve müzeleri; gölgenin, ışığın ve hareketin farklı coğrafyalardaki karşılıklarıyla dolup taşacak. Festival, Karagöz’ün memleketinde; geleneksel gölge sanatından çağdaş fiziksel tiyatroya, akrobasi ve jonglajdan canlı video performanslarına uzanan geniş bir seçkiye ev sahipliği yapıyor. Bu yıl 10’u yabancı, 11’i yerli olmak üzere toplam 21 ekip ve yaklaşık 100 sanatçı; 38 gösteri, 5 atölye, bir söyleşi, bir yuvarlak masa toplantısı ve bir çalıştayla izleyicilerle buluşuyor. UNESCO ‘İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası’ listesinde yer alan Karagöz geleneği festivalin merkezinde canlılığını korurken, Arjantin’den Endonezya’ya; Guatemala’dan Yunanistan ve Fransa’ya uzanan topluluklar kültürlerarası bir buluşma alanı yaratıyor.
Bu uluslararası seçkide Fransa’dan Claire & Antho’nun ‘Souvenirs’ adlı gösterisi, festivalin en dikkat çekici yapımlarından biri olarak öne çıkıyor. Dansı, fiziksel tiyatroyu, canlı gölgeleri ve videoyu bir araya getirerek sözcüksüz bir evren kuran ikili; anıların, duyguların ve insanın kırılgan dayanıklılığının izini sürüyor, hareketin dile, ışığın hikâyeye dönüştüğü bir sahne yaratıyor. Festival kapsamında Bursa’da bulunan Claire ve Antho ile gösterileri öncesinde bir araya gelerek tam da bu evrenin içine, yaratım süreçlerine ve hafızayla kurdukları bağın katmanlarına yakından baktık; sessizliğin onlar için nasıl bir ifade alanına dönüştüğünü konuştuk.
‘Souvenirs’ insanın dayanıklılığına bir saygı duruşu olarak tanımlanıyor. Bu dayanıklılığı harekete ve imgeye dönüştürmenize hangi kişisel hikâyeler ilham verdi?
Claire: Aile benim için her şey. Onları kaybetme düşüncesi bile beni derinden sarsıyor. Bu yüzden “Souvenirs” benim için onlara duyduğum sevginin bir armağanı; kalbimde kapladıkları yeri gösterebilme biçimim.
Antho: Annemi birkaç yıl önce bir hastalık nedeniyle kaybettim. Bana hayatta asla pes etmemeyi öğreten oydu. Benim için en güçlü insandı. Bu performans aynı zamanda ona duyduğum sevginin ve sonsuz minnetin bir ifadesi.
Claire & Antho: Aile hikayeleri, dostluklar ve aşk bizim için en güçlü ilham kaynakları.
Yaratım sürecinin her aşamasını kendiniz mi yürütüyorsunuz, yoksa birlikte çalıştığınız başka ekip üyeleri oluyor mu?
Claire & Antho: Yaratım sürecimizin her aşamasını kendimiz üstleniyoruz -yazım, yönetim ve koreografi dahil. Her şeyin aynı hikâyeye hizmet etmesine çok önem veriyoruz.
‘Souvenirs’ sözcüksüz bir evren kuruyor. Sahnede bir ‘anı’ sizin için nasıl hayat buluyor? Işık ve gölge hafızanın kırılgan dokusunu nasıl görünür kılıyor?
Claire & Antho: Gölgeler bizim için anıları görünür kılmanın en doğru yolu.
Dokunamadığımız ama içimizde yaşayan şeyler. Gitmiş gibi görünseler de hâlâ bizimleler.
Anıları taşıyan şey sevgi; ışık ise bu sevginin dışavurumu. Sevdiğimiz insanlara dair nesneleri de kullanıyoruz; eski fotoğraflar, videolar, kıyafetler, müzik. Ve unutmamak gerek: Gölge karanlık demek değildir. O bizim bir parçamız ve biz onu kucaklıyoruz.
Performansınız dans, fiziksel tiyatro ve canlı videoyu bir araya getiriyor. Seyircinin duyusal katılımı sizin için ne ifade ediyor? Sessizliğin rolü nedir?
Claire & Antho: Bazı müzikler doğrudan kalbe dokunur; dans ise kelimelere ihtiyaç duymadan en derin duyguları taşır. Bizce insanlar konuşmadan önce hisseder ve o hisler seyirciyle bağ kurmanın en dürüst yoludur. Sessizlik, aynı duyguyu aynı anda paylaştığımızı hissettiren en güçlü anlardan biridir.
Bursa Karagöz Festivali gölge sanatının doğduğu şehirde gerçekleşiyor. Sizin dilinizde ‘gölge’ neyi simgeliyor? Bu köklü mirasla nasıl bağ kuruyorsunuz?
Claire & Antho: Gölge bizim için yaşam deneyiminin şiirsel bir ifadesi.
Bu festivalde yer almak bu yüzden çok anlamlı. Sanki çalışmamız kendi kaynağına dokunuyormuş gibi hissediyoruz.
Bir Türk sanatçısıyla işbirliği yapmayı ister misiniz? Gelecekte uluslararası ortaklıklar planlıyor musunuz?
Claire & Antho: Müzelerle immersive gölge deneyimleri yaratmayı çok isteriz -ve bunu Türkiye’de yapmak harika olurdu.
Festival pek çok ülkeden sanatçıyı bir araya getiriyor. Bu karşılaşmalar sizce nasıl ortak bir dil ya da empati alanı yaratıyor? Bursa’da nasıl bir etki bırakmak istersiniz?
Claire & Antho: Farklı sanatçılarla deneyim paylaşmak her zaman ilham verici. Bursa’da hikâyemizin kalplere dokunmasını ve kullandığımız görsel dilin izleyicilerde yer etmesini umut ediyoruz.
Son olarak sanatsal yolculuğunuzun ilerleyen aşamalarında ne var? Yakın gelecekte kendinizi nerede görüyorsunuz?
Claire & Antho: Dünyamızı ve hikâyemizi merkeze alan bir film yapmak istiyoruz.
Ayrıca bir gün canlı orkestra eşliğinde sahneleyeceğimiz bir performans hayali kuruyoruz.
Gölgenin ve ışığın aynı sahnede buluştuğu ‘Souvenirs’, festivalin ruhuna sakin ama derinlikli bir yerden dokunuyor. Farklı kültürlerin ortak bir dil yaratabildiğini görmek, sanatın bir araya getirici gücünü yeniden hatırlatıyor. Bu deneyimi Bursa’ya taşıyan tüm ekiplere ve festivali mümkün kılan herkese teşekkür ederiz. Aynı ışığın altında buluşacağımız yeni anlarda görüşmek dileğiyle.
Claire and Antho’nun ‘Souvenirs’ adlı gösterisi 17 Kasım Pazartesi saat 20.00’de Bursa Merinos AKKM Orhangazi Salonu’nda.
